Begrijpend en thematisch lezen een hype? Een blijvende, ja!

Ja, we weten ook dat er een kentering plaatsvindt. Dat steeds meer scholen hun weg vinden naar het lezen van kwalitatief betere teksten, naar thematisch lezen en naar een aanpak waarin kennisopbouw weer centraal staat. Dat er scholen zijn die zich bezighouden met effectieve didactiek, die de lat hoger leggen en die lezen, praten en schrijven weer structureel verweven in alle lees- en kennislessen.

Maar...

Ja, er is een ‘maar’. Alle goede voorbeelden geven energie én ze vormen het levende bewijs van dat het wél kan; leerlingen anno 2026 goed leren lezen en een stevige basis meegeven. Het verleden laat echter zien dat we ons in onderwijsland vaak te snel laten meeslepen door de volgende hype en daardoor andere zaken prioriteit geven. Ik maak me dan ook zorgen. Hoe werken we in Nederland aan een geletterde generatie waarbij álle leerlingen goed kunnen lezen, over teksten kunnen praten én kunnen schrijven? Hoe voorkomen we dat de mooie voorbeelden enkel binnen onze ‘ResearchED-bubbel’ of ‘LinkedInbubbel’ worden gedeeld? Hoe bereiken we scholen waar de resultaten bedroevend zijn, waar de lat te laag ligt en waar wordt gedacht dat de populatie in de woonwijk of de economische omstandigheden bepalen dat leerlingen hun milieu waarschijnlijk nooit zullen ontstijgen? Soms hoor je leraren bijna denken: daar heb je ze weer. De pleiters voor goed leesonderwijs en het belang van kennisopbouw. We weten het nu wel. Jíj als lezer weet dit misschien. Maar als we uitzoomen en met een helikopterview kijken naar het handelen op scholen in heel Nederland, zien we enorme verschillen.

‘Besef dat we in een bubbel zitten’

Er ligt zelfs een nog grotere kloof op de loer: in de kwaliteit van lesgeven en de leerlingresultaten die daarmee gepaard gaan. Ik wil dan ook iedereen die zich hard maakt voor een hogere lat, beter leesonderwijs, rijkere teksten en meer kennisopbouw vragen om vooral níét te doen alsof we er al bijna zijn. Besef dat we in een bubbel zitten; daarbuiten valt nog een wereld te winnen. Zijn beter onderwijs in begrijpend lezen en thematisch werken een hype? Nee. Het is een blijvende prioriteit. Dat was het al, blijkt uit onderzoek, maar we zullen ons samen sterk moeten maken voor blijvende aandacht hiervoor. Omdat ze de basis vormen voor ál het andere leren. Terug naar het klaslokaal. Steengoede lessen, samenhang in kennis en een stevige portie didactiek. Ofwel: lezen, praten en schrijven. Samen op naar een geletterde generatie!