EDI is niet de oplossing
Nog even en de nieuwe PISA-resultaten verschijnen. Net als de Staat van het Onderwijs wordt dat weer een feestelijke bijeenkomst waar experts en politici constateren dat het slecht gaat met het onderwijs, specifiek met de basisvaardigheden. Vervolgens zien we maandenlang hun foto’s en meningen op LinkedIn voorbijkomen.
De analyse is al jaren dezelfde. Scholen en leraren schieten tekort. De oplossing: meer professionalisering, meer evidence-based werken, meer van hetzelfde. Los ervan dat dit verhaal erg demotiverend is voor iedereen die dagelijks met kinderen werkt (of wil gaan werken), klopt het ook niet.
Natuurlijk zijn er zorgen. Met sommige kinderen en jongeren gaat het niet goed. Dat was vroeger zo en dat is nu zo. Tegelijkertijd zien leraren en ouders dat ieder jaar de meeste kinderen en jongeren het onderwijs verlaten als zelfverantwoordelijke en zelfbepalende jongeren, die met vertrouwen in eigen kunnen hun weg vinden.
Het echte probleem is dat het reguliere onderwijs nog steeds georganiseerd is volgens het leerstofjaarklassensysteem met uniforme eindtermen en met een groepsgerichte didactiek. Daardoor is aandacht voor het leren, welzijn en het laten excelleren van individuele kinderen afhankelijk van de kwaliteiten van die éne leraar. Vervolgens zijn we, telkens opnieuw, verrast dat kinderen die door hun thuisachtergrond die aandacht het hardst nodig hebben, minder leren, zich niet gezien voelen en massaal uitvallen.
Toch richten veel oplossingen zich vrijwel uitsluitend op effectievere manieren van lesgeven aan groepen. Hierbij wordt slechts een klein deel gebruikt van wat we weten over effectief lesgeven. Leon van Gelder liet meer dan vijftig jaar geleden al met zijn DA-model zien dat de beste les begint met een analyse van wat kinderen al weten en vooral hoe ze leren. Pas daarna volgt de keuze voor een aanpak. Nu noemen we dat backward design. Lesgeven is niet het uitvoeren van bewezen lessen, maar het analyseren en organiseren van leerprocessen. Soms klassikaal, bijvoorbeeld met EDI. Vaak anders. De gereedschapskist van effectieve pedagogisch-didactische aanpakken is zo veel gevarieerder: elke goed afgestemde didactiek is namelijk bewezen effectief.
En ja, even tussendoor, uniforme eindtermen moeten worden vervangen door maatwerk-eindtermen of -diploma’s: dat daagt zowel kinderen als leraren uit tot excelleren.
Je krijgt het gedrag dat je organiseert. Wie echt andere uitkomsten wil, moet stoppen met klagen over leraren (en met LinkedIn) en beginnen met anders organiseren. Terug naar de kern van lesgeven, waarin het welzijn, leren en laten excelleren van élk kind centraal staat.
