Staatssecretaris Tielen: 'Taal komt op een te staan'
De investeringen van het Masterplan basisvaardigheden uit 2022 hebben nog niet het gewenste resultaat opgeleverd, concludeert staatssecretaris Judith Tielen (Onderwijs & Emancipatie) in een Kamerbrief. Ze wil 'taal op de eerste plaats zetten', rekenen volgt daarna. 'Leerlingen hebben taal nodig om zich ook op andere vlakken te ontplooien.'
Vanwege de dalende leerlingenprestaties voor taal en rekenen-wiskunde werd in 2022 het Masterplan basisvaardigheden gelanceerd. Door honderden miljoenen euro's te investeren wilde het kabinet dat alle basisschoolleerlingen aan het einde van schooljaar 2027/2028 het fundamentele niveau zouden halen, zodat 'zowel de basis op orde is als de aansluiting richting het vervolgonderwijs'. Om die reden werd in 2022 ook een structurele investering van 1 miljard gedaan om de onderwijsvaardigheden en de basisvaardigheden te verbeteren. Een deel van die investering ging ook naar het Masterplan.
Maar in haar Kamerbrief van 17 juni concludeert staatssecretaris Tielen nu dat die investeringen nog niet voor de gewenste resultaten hebben gezorgd. 'De uitdagingen op de prestaties op basisvaardigheden zijn niet kleiner geworden,' schrijft ze. 'De belangrijkste conclusie is helder: de prestaties van leerlingen op taal en rekenen-wiskunde staan op dit moment nog steeds onder druk.'
Ze maakt zich daarbij vooral zorgen om de taalvaardigheden. 'Het zijn de taalprestaties die het meest onder druk staan. Tussen 2012 en 2022 daalde de gemiddelde leesvaardigheid van Nederlandse leerlingen fors met 52 punten van 511 naar 459 punten en scoort Nederland duidelijk lager dan het OESO-gemiddelde. In geen enkel ander Europees land was de daling van de leesprestaties zo groot.' Bij rekenen is ook een daling in het niveau te zien, maar in 2022 presteerden 15-jarige Nederlandse scholieren bij dat vak nog wel iets boven het internationaal gemiddelde.
Om die reden wil Tielen de verbetering van taalvaardigheid nu prioriteren. 'De onderzoeksresultaten bevestigen voor mij dat de noodzaak groot is om nu taal echt op de eerste plaats te zetten en de bestaande aanpak vanuit het Masterplan op dit punt aan te scherpen.' Het goed beheersen van de Nederlandse taal is essentieel voor de ontwikkeling van leerlingen, stelt ze. 'Ook om zich op andere vlakken te kunnen ontplooien. Leerlingen hebben taal nodig om instructies te begrijpen, kennis op te bouwen en zich vaardigheden op het gebied van burgerschap en digitale geletterdheid eigen te maken. We kunnen het ons simpelweg niet permitteren dat de basis van taal van de leerlingen van nu en de volwassenen van straks niet op orde is.'
Daarom gaat Tielen aan de slag met een Versterkingsagenda Taal en andere Basisvaardigheden, die ze naar verwachting in het najaar verder uitgewerkt heeft en waaraan ze gaat werken met onder meer leraren, onderwijspartners en experts. Ze wil dat er niet alleen in taallessen aandacht besteed wordt aan taal, maar dat het verweven wordt in alle vakken.
Wel benadrukt ze dat ook de basisvaardigheden rekenen-wiskunde aandacht blijven verdienen en dat daarom de 'bestaande inzet vanuit het Masterplan' voortgezet zal worden.
